W ostatnich latach jednym z dw\u00f3ch najsilniejszych klub\u00f3w w wojew\u00f3dztwie kujawsko \u2013 pomorskim jest \u017bTMS Baszta \u017bnin \u2013 V miejsce w ekstraklasie w 2012 roku i IV miejsce w 2013 roku. W najwy\u017cszej klasie rozgrywek gra te\u017c UKS Rotmistrz Twoja Szko\u0142a Grudzi\u0105dz.<\/p>\n
Okazuje si\u0119, i\u017c prawdopodobnie najstarsza wzmianka o szachach z teren\u00f3w obecnego wojew\u00f3dztwa kujawsko \u2013 pomorskiego dotyczy \u017bnina i to z okresu \u015bredniowiecza (!). Janko z Czarnkowa w swojej kronice zapisa\u0142: \u201eRoku Pa\u0144skiego 1372, w pi\u0105tek przed Narodzeniem Chrystusa, gra\u0142em w szachy razem z innymi w \u017bninie, rano za\u015b w sobot\u0119, w wigili\u0119 Tomasza aposto\u0142a wyjecha\u0142em do Gniezna, dla otrzymania czterdziestu grzywien groszy, kt\u00f3re czcigodny ojciec Jaros\u0142aw, gnie\u017anie\u0144skiego ko\u015bcio\u0142a arcybiskup, by\u0142 mi po\u017cyczy\u0142 \u2013 a widzia\u0142 wtedy jeszcze zupe\u0142nie dobrze \u2013 stamt\u0105d za\u015b pos\u0142a\u0142em dalej do Poznania i po za\u0142atwieniu niekt\u00f3rych spraw w wigili\u0119 wigilii, w \u015bniadaniowej porze do \u017bnina wr\u00f3ci\u0142em\u201d ..<\/p>\n
Autor tego zapisu Janko z Czarnkowa (oko\u0142o 1320-1386\/1387) by\u0142 podkanclerzym koronnym (1366-1371) i archidiakonem gnie\u017anie\u0144skim. Kronika jego autorstwa obejmuje lata 1370-1384. Na rok 1372 przypada\u0142o w Polsce panowanie Ludwika W\u0119gierskiego (1370-1382).<\/p>\n
\u017bnin w tym czasie by\u0142 w posiadaniu arcybiskupstwa gnie\u017anie\u0144skiego (w\u0142asno\u015b\u0107 ko\u015bcio\u0142a od 1136 roku \u2013 Bulla Gnie\u017anie\u0144ska). Podany tekst zosta\u0142 umieszczony w 15 rozdziale \u201eO o\u015blepni\u0119ciu Jaros\u0142awa, arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego\u201d (Jaros\u0142aw Bogoria ze Skotnik by\u0142 arcybiskupem gnie\u017anie\u0144skim w latach 1342-1374). Podane elementy chronologiczne nale\u017c\u0105 do roku 1371, gdy\u017c wigilia Tomasza przypadaj\u0105ca w sobot\u0119 wypada\u0142a w\u0142a\u015bnie wtedy. Janko z Czarnkowa pisa\u0142 swoj\u0105 kronik\u0119 w latach 1377-1386, m\u00f3g\u0142 si\u0119 zatem pomyli\u0107 odno\u015bnie wydarze\u0144 sprzed kilku lat.<\/p>\n
Na podstawie relacji o o\u015blepni\u0119ciu arcybiskupa ustalono autora dzie\u0142a. Kronikarz ko\u0144czy przedstawiony wy\u017cej w\u0105tek w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201eTam gdy od niekt\u00f3rych os\u00f3b pos\u0142ysza\u0142em, i\u017c arcybiskup o\u015blep\u0142, nie da\u0142em zrazu temu wiary, a\u017c dopiero gdy tego\u017c dnia przyby\u0142em z (miasta) \u017bnina i wszed\u0142em do niego razem z innymi panami, aby z nim zasi\u0105\u015b\u0107 do obiadu, on pos\u0142yszawszy nas, rzek\u0142 do mnie: archidiakonie, oto nic nie widz\u0119!” . Archidiakonem gnie\u017anie\u0144skim by\u0142 w tym czasie Janko z Czarnkowa.<\/p>\n
Janko z Czarnkowa sugeruje, i\u017c w wy\u017cej wymienionej miejscowo\u015bci byli tak\u017ce inni szachi\u015bci, analizuj\u0105c dane odno\u015bnie charakteru miasta \u2013 w\u0142asno\u015b\u0107 ko\u015bcio\u0142a, zapewne tak\u017ce wywodzili si\u0119 ze stanu duchownego. Miejscem, w kt\u00f3rym zatrzyma\u0142 si\u0119 archidiakon by\u0142a prawdopodobnie \u017cni\u0144ska kuria arcybiskupia wzmiankowana ju\u017c w 1233 roku, dalej w 1358 roku . Innym miejscem gdzie grali duchowni m\u00f3g\u0142 by\u0107 pobliski klasztor dominikan\u00f3w z ko\u015bcio\u0142em pod wezwaniem \u015bw. Jana Chrzciciela ufundowany przez arcybiskupa gnie\u017anie\u0144skiego Janis\u0142awa, a uko\u0144czony w 1339 roku.<\/p>\n
Przyj\u0119cie przez Polsk\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa w 966 roku spowodowa\u0142o osiedlanie si\u0119 w kraju zakon\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y ogniskiem kultury i nowo\u015bci p\u0142yn\u0105cych z macierzystego zachodu Europy. Zakonnicy i ksi\u0119\u017ca oddawali si\u0119 rozrywce szachowej, kt\u00f3ra mia\u0142a w tym czasie charakter ekskluzywny. Grano bardzo nami\u0119tnie, tak\u017ce na pieni\u0105dze. Na zachodzie kontynentu prawodawstwo wkroczy\u0142o w XI wieku, gdy wydano zarz\u0105dzenie biskupa Otto Sully zabraniaj\u0105ce duchowie\u0144stwu gra\u0107 w szachy, a nawet posiadania figur szachowych .<\/p>\n
Za czas\u00f3w Kazimierza Wielkiego zabraniano gra\u0107 ko\u015bci czy w szachy o pieni\u0105dze, co \u015bwiadczy\u0142o o popularno\u015bci tych rozrywek skoro i tu zaj\u0119\u0142o si\u0119 nimi prawo. Podobne zarz\u0105dzenia wyda\u0142 w XIII wieku ko\u015bci\u00f3\u0142 w stosunku do ksi\u0119\u017cy i zakonnik\u00f3w .<\/p>\n
Najwa\u017cniejszym odkryciem dotycz\u0105cym historii szach\u00f3w w Polsce by\u0142o odnalezienie w 1962 roku w Sandomierzu kompletu bierek bez trzech pionk\u00f3w, pochodz\u0105cych z ko\u0144ca XI lub pierwszej po\u0142owy XII wieku (\u201eszachy sandomierskie\u201d).
\nNa zachodzie Europy po ukszta\u0142towaniu stanu rycerskiego gra w szachy nale\u017ca\u0142a do g\u0142\u00f3wnych przymiot\u00f3w ka\u017cdego rycerza, kt\u00f3ry musia\u0142 wykaza\u0107 swe umiej\u0119tno\u015bci w je\u017adzie na koniu, p\u0142ywaniu, strzelaniu z \u0142uku, gimnastyce, ptasznictwie, wierszowaniu i szachach. W czasie trwania polskiego \u015bredniowiecza kr\u00f3lewska gra nie by\u0142a na takim piedestale, ale faktem jest, i\u017c wiele rod\u00f3w przyjmowa\u0142o herby z elementami szachownicy, cz\u0119\u015bci szachownicy lub poszczeg\u00f3lnych figur .
\nNa podstawie tych fakt\u00f3w mo\u017cna przypuszcza\u0107, i\u017c w \u017bninie potrafiono gra\u0107 w szachy ju\u017c w \u015bredniowieczu, a Janko z Czarnkowa rozgrywa\u0142 partie szachowe w 1371 lub 1372 roku w w\u0105skim gronie \u017cni\u0144skiego duchowie\u0144stwa.<\/p>\n
1. Janko z Czarnkowa, Kronika, 2002, s. 22 (WWW.ZRODLA.HISTORYCZNE.PRV.PL).
\n2. Ibidem.
\n3. J. Topolski, \u017bnin \u2013 700 lat dziej\u00f3w miasta, BTN Bydgoszcz 1965, s. 44.
\n4. C. Sikorski, Zarys dziej\u00f3w \u017bnina, \u017bni\u0144skie Towarzystwo Kulturalne 1990, s. 22.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W ostatnich latach jednym z dw\u00f3ch najsilniejszych klub\u00f3w w wojew\u00f3dztwie kujawsko \u2013 pomorskim jest \u017bTMS Baszta \u017bnin \u2013 V miejsce w ekstraklasie w 2012 roku i IV miejsce w 2013 roku. W najwy\u017cszej klasie rozgrywek gra te\u017c UKS Rotmistrz Twoja Szko\u0142a Grudzi\u0105dz. Okazuje si\u0119, i\u017c…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[193],"tags":[],"class_list":["post-16571","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-z-kart-historii"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16571"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16571\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/hosting1953278.online.pro\/kpzszach\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}